Zapisz na później
Chcesz zachować ten przepis?
W przyszłości będzie można wysłać przepis na swój adres e-mail. Na razie przygotowujemy dla niego miejsce w artykule.
Bigosy to podstawa polskiej kuchni narodowej i każdy, kto przyjeżdża do nas w odwiedziny, wie, że należy go skosztować choć jeden raz, a wielu zapisuje smak bigosów w swych sercach i duszach już na zawsze. Zapewne wiecie, że można bigosy przygotować na dziesiątki sposobów, każdy dom ma swoją sekretną recepturę.

Dla mnie najlepszy na świecie jest bigos mojej mamy. Przez wiele lat spotykałam się z różnymi formami tej potrawy. Były tylko z białej kapusty, inne tylko z kiszonej. Były ze śliwkami, grzybami w różnych konfiguracjach. Bigosy po myśliwsku, z taką ilością mięsa i kiełbas, że trudno było widelec wbić. Żaden nie dorównywał temu, który gotowała moja mama. I choć jest już osobą w bardzo podeszłym wieku, a ja również młode lata puściłam w siną dal, ciągle ten jeden jedyny smak pozostaje w pamięci mojej rodziny.
Mama nie żałowała mięsa. Do trzech kilogramów kapusty dodawała sporo łopatki, karkówki, surowego boczku i sporą ilość boczku wędzonego. Każdy rodzaj mięsa osobno przygotowywała. Bigos gotowała długo, a następnego dnia ponownie stawiała na ogniu i dodawała przyprawy, początkowo stosując wyłącznie sól i odrobinę pieprzu. I właśnie w takiej formie, gotowany kilka godzin, najbardziej kochałam jako dziecko a później dorosła osoba. I to właśnie na tym etapie był najchętniej podkradany z garnka za mamy plecami.
Nie było w nim śliwek, majeranku ani kminku. Czasami trafiało się trochę suszonych grzybów, ale nie były konieczne. Smak powstawał przede wszystkim z mięsa, kapusty, wędzonki i cierpliwego gotowania.
Dziś próbuję odtworzyć ten przepis z pamięci.
Bigos z kiszonej i świeżej kapusty – dlaczego pół na pół?
Mama kiedyś, gdy my bawiliśmy się jeszcze w piaskownicy, używała tylko kapusty kiszonej. Jednak po latach skłoniła się ku łagodniejszemu smakowi, wykorzystując dwa rodzaje kapusty: kiszonej i świeżej, w równych proporcjach.

Kapusta kiszona nadawała bigosowi charakterystyczną kwasowość, natomiast świeża łagodziła jej intensywność. Dzięki temu całość nie była zdominowana przez kwaśny smak, nawet po długim gotowaniu.
Znaczenie ma również sama kiszonka. Jedna będzie mocno kwaśna i wyrazista, inna delikatniejsza. Dlatego przed gotowaniem warto jej spróbować. Jeśli jest wyjątkowo kwaśna, warto przepłukać kapustę dwukrotnie, czasem nawet trzykrotnie. Jeśli mniej kwaśna, wystarczy tylko raz.
Moja mama gotowała najpierw kapustę słodką w niewielkiej ilości wody, gdy była gotowa, dodawała kwaśną .
Trzy rodzaje surowego mięsa i wędzony boczek
W tym bigosie mięso nie było jedynie dodatkiem do kapusty. Stanowiło jeden z jego najważniejszych składników.

Łopatka zapewniała mięsiste kawałki, karkówka wnosiła więcej tłuszczu, a surowy boczek wzbogacał całość podczas gotowania. Do tego dochodził boczek wędzony, odpowiedzialny za charakterystyczny aromat.
Mama nie wrzucała wszystkiego od razu do garnka. Każdy rodzaj surowego mięsa podsmażała osobno. Najpierw pozwalała mu puścić sok, a następnie czekała, aż kawałki lekko się zezłocą. Każdą partię doprawiała szczyptą soli.
To sposób, który warto zachować. Podsmażanie nadaje mięsu dodatkowy smak, a przygotowywanie go partiami ułatwia uzyskanie lekkiego zrumienienia zamiast samego duszenia.
Nie należy też wylewać soków pozostałych na patelni. To właśnie w nich znajduje się część smaku, który powinien trafić do bigosu. Pamiętać trzeba także o sporej ilości cebuli, którą warto przesmażyć z wędzonym boczkiem.
Skórki z boczku – mały szczegół, który warto zapamiętać
Mama miała jeszcze jeden zwyczaj: umyte skórki z boczku wkładała do kapusty już na początku gotowania. Wyjmowała je dopiero pod koniec.

Nie były przeznaczone do podania. Gotowały się razem z kapustą i mięsem, oddając część swojego smaku oraz składników powstających podczas rozkładu kolagenu.
To prosty sposób na wzbogacenie wywaru bez dodawania kolejnych produktów. Szczególnie przydatny, gdy przygotowujemy dużą porcję bigosu i zależy nam na pełnym, mięsnym smaku.
Dlaczego koncentrat pomidorowy dopiero drugiego dnia?
Pierwszego dnia mama gotowała bigos kilkakrotnie, z dodatkiem listków laurowych, ziela angielskiego, pieprzu ziarnistego, czasem suszonych grzybków, za każdym razem doprowadzała bigos do wrzenia, około godziny lub dwóch gotowała, po czym pozwalała potrawie wystygnąć lub solidnie się schłodzić. Robiła tak trzykrotnie. Dopiero następnego dnia ponownie go zagotowywała i dodawała sporą ilość koncentratu pomidorowego, dodając resztę soli i pieprzu czarnego mielonego. Jeśli bigos okazywał się zbyt słony, dodawała odrobinę cukru, dla złamania słonego smaku.

Koncentrat wnosi do bigosu nie tylko pomidorowy smak. Dodaje również kwasowości, umami i wpływa na kolor potrawy. Przy tak dużej ilości wieprzowiny może stanowić dobre uzupełnienie jej bogatego smaku.
Ważne, żeby nie kierować się wyłącznie liczbą łyżek. Koncentraty różnią się intensywnością, a końcowy efekt zależy również od kwaśności kapusty. Warto sugerować się przede wszystkim smakiem. Kolor potrawy nie może stać się czerwony, to nie barszcz.
Czy dobry bigos musi zawierać grzyby i śliwki?
Nie. Bigos nie ma jednej obowiązującej listy dodatków.

W naszej rodzinnej wersji śliwek nie było nigdy. Suszone grzyby mama dodawała bardzo rzadko. Nie były składnikiem, bez którego potrawa traciła swój charakter.
Podobnie z przyprawami. Mama nigdy nie dodawała majeranku ani kminku.
Przy dużej ilości dobrej jakości mięsa i wędzonego boczku nie potrzeba rozbudowanej mieszanki przypraw. W tym przepisie mają one podkreślać smak składników, a nie go przykrywać.
Potrzebne składniki
- Kapusta kiszona - Świeża kapusta biała - Łopatka wieprzowa - Karkówka wieprzowa - Surowy boczek - Boczek wędzony ze skórką - Cebula - Koncentrat pomidorowy - Liście laurowe - Ziele angielskie - Sól - Pieprz mielony - Woda, w razie potrzeby

Opcjonalnie: suszone grzyby, jeśli chcemy przygotować jedną z okazjonalnych wersji rodzinnego bigosu.
Potrzebny sprzęt
- Bardzo duży garnek z grubym dnem lub dwa duże garnki - Duża patelnia - Deska do krojenia - Łyżka do mieszania - Durszlak - Pojemniki do przechowywania bigosu

Jak podawać bigos?
Najbardziej lubię myśleć o bigosie jako o potrawie, która nie potrzebuje wielu dodatków. Jest wystarczająco treściwy, by stanowić samodzielne danie.

Można podać go z kromką dobrego chleba na zakwasie albo po prostu w głębokim talerzu, z dużą ilością mięsa i kapusty. Można podać go także w naczyniu z chleba.
Bigos świetnie nadaje się również do przygotowania przed świętami. Dużą porcję można podzielić i zamrozić, zamiast gotować wszystko w ostatniej chwili.
Bigos mojej mamy – tradycyjny

| Porcje18–24 | Przygotowanieokoło 1–1,5 godz. |
| Gotowanieokoło 3,5–4 godz. | Łącznie4,5–5,5 godz. przez 2 dni |
Tradycyjny bigos z kapusty kiszonej i świeżej, z mięsem, suszonymi grzybami i aromatycznymi przyprawami. Sprawdź, jak przygotować go krok po kroku, by był pełen smaku, odpowiednio kwaśny i jeszcze lepszy po kolejnym podgrzaniu.
Składniki
- 1½ kg kapusty kiszonej
- 1½ kg świeżej kapusty białej
- 1 kg łopatki wieprzowej
- 1 kg karkówki wieprzowej
- 500 g surowego boczku
- 400–500 g boczku wędzonego ze skórką
- 3 duże cebule
- 200–300 g koncentratu pomidorowego
- 4 liście laurowe
- 6 ziaren ziela angielskiego
- Sól do doprawiania mięsa i gotowego bigosu
- Świeżo mielony pieprz do smaku
- Woda, według potrzeb
Przygotowanie
Przygotowanie – pierwszy dzień
- Przygotuj kapustę. Kapustę kiszoną spróbuj i przepłucz stosownie do kwasowości. Pokrój. Świeżą kapustę drobno poszatkuj.
- Rozpocznij gotowanie kapusty. Białą kapustę podgotuj w niewielkiej ilości wody z łyżeczką soli. Dodaj liście laurowe i ziele angielskie. Do podgotowanej kapusty dodaj kiszoną. Nie zalewaj jej całkowicie.
- Dodaj skórki z boczku. Odetnij skórki od boczku, oczyść je i umyj. Włóż je do kapusty już na początku gotowania. Gotuj.
- Łopatkę, karkówkę i surowy boczek pokrój w kostkę o boku około 2–3 cm. Mięso będziemy dodawać stopniowo.
- Podsmaż łopatkę na dużej patelni, doprawiając każdą solidną szczyptą soli. Poczekaj, aż mięso puści sok, część płynu odparuje, a kawałki lekko się zezłocą. Przełóż do garnka razem z powstałymi sokami. Dokładnie wymieszaj
- Osobno podsmaż karkówkę. Postępuj tak samo jak z łopatką. Nie przepełniaj patelni, aby mięso mogło się lekko zrumienić.
- Podsmaż surowy boczek. Przygotuj go osobno, pozwalając na częściowe wytopienie tłuszczu i lekkie zezłocenie. Dodaj do kapusty.
- Przygotuj wędzony boczek i cebulę. Wędzony boczek pokrój w kostkę i zacznij podsmażać. Dodaj pokrojoną cebulę i smaż, aż zmięknie i lekko się zezłoci. Całość przełóż do garnka.
- Dodaj sporą ilość pieprzu mielonego. Wymieszaj wszystkie składniki. Gotuj powoli, pod przykryciem, na małym ogniu, przez około 3 godziny, od czasu do czasu mieszając. W razie potrzeby dolewaj niewielkie ilości gorącej wody. Bigos powinien się dusić, a nie pływać w wywarze.
- Wyjmij skórki. Pod koniec gotowania usuń skórki z boczku oraz liście laurowe i ziele angielskie, jeśli uda się je odnaleźć.
- Schłodź bigos. Podziel dużą porcję na mniejsze, płytkie pojemniki i szybko schłodź w lodówce. Nie pozostawiaj pełnego garnka na noc w temperaturze pokojowej.
- Gdy bigos przestygnie, zagotuj go ponownie, dobrze mieszając od czasu do czasu, przez około półtora godziny. Przestudź.
- Jeśli bigos ciągle jest mdły, zagotuj jeszcze raz i gotuj około godziny.
Przygotowanie – drugi dzień
- Ponownie podgrzej bigos. Przełóż go do garnka i podgrzewaj, mieszając, aż będzie gorący w całej objętości.
- Dodaj koncentrat pomidorowy. Zacznij od około 200 g. Dokładnie wymieszaj, zagotuj i spróbuj. Jeśli smak wymaga większej intensywności, dodawaj kolejne porcje koncentratu, maksymalnie do proponowanych 300 g lub według własnego smaku.
- Dopraw. Dodaj mielony pieprz i sprawdź ilość soli. Pamiętaj, że mięso było już solone podczas podsmażania, a kapusta kiszona i boczek wędzony również mogą być słone.
- Dokończ gotowanie. Gotuj na małym ogniu jeszcze około 30–60 minut, regularnie mieszając. Jeśli bigos będzie zbyt rzadki, pozwól części płynu odparować bez przykrywki.
- Podawaj lub schłodź. Gotowy bigos można podać od razu albo podzielić na porcje i przechować w lodówce lub zamrażarce.
FAQ
Czy można przygotować bigos tylko z kapusty kiszonej?
Tak, ale będzie miał inny smak. W tym przepisie połowa świeżej kapusty jest ważnym elementem rodzinnych proporcji i pomaga łagodzić kwaśność kiszonki.
Czy trzeba podsmażać każdy rodzaj mięsa osobno?
Nie jest to obowiązkowe we wszystkich przepisach na bigos, ale właśnie tak robiła moja mama. Dlatego zachowuję tę technikę. Pozwala też łatwiej kontrolować zrumienienie poszczególnych rodzajów mięsa.
Po co dodawać skórki z boczku?
Podczas długiego gotowania skórki mogą wzbogacać wywar w żelatynę i dodatkowy smak. Przed podaniem bigosu należy je wyjąć.
Czy można pominąć koncentrat pomidorowy?
Można, ale nie będzie to już wierne odtworzenie tego przepisu. Mama dodawała go drugiego dnia i był istotną częścią smaku jej bigosu.
Czy do bigosu trzeba dodawać majeranek lub kminek?
Nie. W tym przepisie nie używamy żadnej z tych przypraw. Wystarczają liście laurowe, ziele angielskie, sól i mielony pieprz.
Czy można dodać suszone grzyby?
Tak. Mama czasami je dodawała, ale bardzo rzadko. Dlatego traktuję je jako dodatek opcjonalny, a nie składnik podstawowej wersji.
Jak bezpiecznie przechowywać bigos gotowany przez dwa dni?
Po zakończeniu gotowania należy szybko podzielić go na mniejsze porcje i schłodzić w lodówce. Następnego dnia podgrzać dokładnie całą porcję przeznaczoną do dalszego gotowania. Gotowego bigosu nie należy pozostawiać na noc w temperaturze pokojowej. Jeśli przygotowujemy go na zapas, najlepiej zamrozić część porcji.
Czy bigos można zamrozić?
Tak. Po szybkim schłodzeniu można podzielić go na porcje i zamrozić w szczelnych pojemnikach. Dzięki temu nie trzeba wielokrotnie podgrzewać całej dużej partii.

Barszcz wigilijny z uszkami low carb
Paszteciki do barszczu low carb z błonnikiem – elastyczne, delikatne, bez pszenicy
Wigilijna Zupa Grzybowa w wersji low carb, gęsta, pachnąca i klasyczna
Idealny sos grzybowy z suszonych grzybów – aromatyczna klasyka low carb
Kapusta z grzybami – wigilijna klasyka w lekkim wydaniu
Śledzie z żurawiną – wigilijna lekkość w wersji low carb
Pieczona pierś z kaczki z sosem żurawinowym
Keto pasztet z pieczarek – sycący, prosty i idealny do pojemniczka
Pieczona kaczka w sosie śliwkowym wersja low carb
PIEROGI LOW CARB Z KAPUSTĄ I GRZYBAMI ELASTYCZNE, JAK TRADYCYJNE
Pieczony boczek z majerankiem i czosnkiem
Świąteczny sandacz pieczony w maśle ziołowym low carb
Świąteczny indyk pieczony w maśle ziołowym low carb
Domowy pasztet low carb o leśnym aromacie
Sprawdź kalkulator glikemiczny